Doanh thu chờ phân bổ là gì? Cách hạch toán TK 3387

Có những khoản khách trả tiền trước, nhưng doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ ngay. Ví dụ phòng gym bán gói tập 12 tháng, công ty phần mềm thu phí sử dụng cả năm, chủ nhà cho thuê văn phòng thu trước 6 tháng. Nếu ghi toàn bộ vào doanh thu ngay, báo cáo tháng đầu sẽ đẹp quá mức, các tháng sau lại thiếu doanh thu.

Đó là lúc cần doanh thu chờ phân bổ, thường theo dõi ở TK 3387.

Doanh thu chờ phân bổ là gì?

Doanh thu chờ phân bổ là khoản tiền doanh nghiệp đã thu hoặc có quyền thu, nhưng chưa đủ điều kiện ghi nhận toàn bộ là doanh thu của kỳ hiện tại. Khoản này sẽ được phân bổ dần vào doanh thu khi doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ theo thời gian.

Một vài ví dụ:

• Thu tiền thuê mặt bằng trước nhiều tháng.
• Thu phí bảo trì, bảo hành mở rộng cho cả năm.
• Thu phí thành viên, khóa học, phần mềm dùng nhiều kỳ.
• Bán combo dịch vụ nhưng khách sử dụng dần.

Để hiểu kỹ hơn cách doanh thu đi vào báo cáo, có thể đọc thêm báo cáo tài chính cơ bản và nguyên tắc Nợ Có khi ghi sổ.

Khi nào dùng TK 3387?

TK 3387 thường dùng để phản ánh doanh thu chưa thực hiện. Điểm mấu chốt là doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ tương ứng với khoản tiền đã thu.

Không dùng TK 3387 nếu:

• Hàng đã giao, dịch vụ đã hoàn thành ngay.
• Khoản tiền chỉ là đặt cọc bảo đảm, chưa phải doanh thu.
• Khoản thu hộ, chi hộ không thuộc doanh thu của doanh nghiệp.

Nếu là đặt cọc, cần xem bản chất hợp đồng trước khi ghi nhận. Đừng cứ thấy tiền vào là ghi doanh thu.

Bút toán cơ bản

Khi thu tiền trước

Ví dụ thu tiền dịch vụ 12 tháng:

Nợ TK 111, 112, 131
  Có TK 3387: Doanh thu chưa thực hiện
  Có TK 3331: Thuế GTGT đầu ra (nếu phát sinh theo hóa đơn)

Thuế GTGT phụ thuộc thời điểm lập hóa đơn và quy định áp dụng cho giao dịch cụ thể. Với bài kế toán này, hãy tách rõ doanh thu kế toán và nghĩa vụ hóa đơn/thuế.

Khi phân bổ doanh thu từng kỳ

Mỗi tháng, khi đã cung cấp phần dịch vụ tương ứng:

Nợ TK 3387
  Có TK 511

Cuối kỳ, doanh thu trên TK 511 sẽ đi vào kết chuyển lãi lỗ.

Ví dụ phân bổ

Công ty A bán gói bảo trì thiết bị 12 tháng, thu trước 120.000.000 đồng chưa VAT.

Khi thu tiền:

Nợ TK 112: 132.000.000
  Có TK 3387: 120.000.000
  Có TK 3331: 12.000.000

Mỗi tháng phân bổ:

Nợ TK 3387: 10.000.000
  Có TK 511: 10.000.000

Sau 12 tháng, TK 3387 của hợp đồng này về 0.

Bảng theo dõi nên có

Đừng chỉ ghi bút toán rồi để đó. Nên có bảng phân bổ gồm:

Cột theo dõi	Ý nghĩa
Mã hợp đồng	Tra cứu nhanh
Khách hàng	Đối chiếu công nợ
Tổng tiền chưa VAT	Cơ sở phân bổ
Thời gian phân bổ	Ví dụ 12 tháng
Doanh thu mỗi tháng	Số kết chuyển sang TK 511
Số đã phân bổ	Kiểm tra lũy kế
Số còn lại	Đối chiếu TK 3387

Lỗi thường gặp

• Ghi toàn bộ doanh thu ngay khi thu tiền.
• Quên phân bổ các tháng sau.
• Nhầm tiền đặt cọc với doanh thu chưa thực hiện.
• Không có bảng theo dõi chi tiết theo hợp đồng.
• Không đối chiếu TK 3387 trước khi lập báo cáo tài chính.

Nếu doanh nghiệp đang dùng phần mềm hoặc bảng tính, hãy khóa công thức phân bổ và kiểm tra mỗi tháng bằng Checklist tuân thủ.

Chú Tư nhắc

Doanh thu chờ phân bổ giúp báo cáo phản ánh đúng nhịp kinh doanh. Thu tiền trước là tốt cho dòng tiền, nhưng kế toán vẫn phải chia doanh thu theo phần đã thực hiện. Muốn đọc báo cáo đúng hơn, xem thêm báo cáo tài chính cơ bản.

Nguồn tham khảo chủ đề: MISA AMIS - doanh thu chưa thực hiện.